Dossier Deltacommissie Adviesrapport

Nederland is nu veilig - maar kwetsbaar als het water stijgt. Door het veranderende klimaat komt het water de komende decennia van alle kanten op ons af; de neerslag wordt extremer, de zeespiegel stijgt, de rivieren moeten meer water afvoeren en de bodem daalt. Dit betekent dat onze leefomgeving verandert als we niets doen. Voor de korte termijn (tot 2050) worden maatregelen genomen Nederland waterveilig te maken. Om ook volgende generaties een veilige leefomgeving te garanderen, is een langetermijnvisie nodig. In september 2007 heeft het kabinet de Deltacommissie ingesteld en daarvoor een instellingsbesluit opgesteld. Hierin is de Deltacommissie gevraagd het kabinet te adviseren hoe Nederland kan omgaan met de gevolgen van klimaatverandering op de lange termijn, tot 2100 en verder.   

Op 3 september 2008 werd het eindadvies van de Deltacommissie aangeboden aan het kabinet. Het advies gaat over:

1. Morele keuzes: welke politieke, beleidsmatige en financiële keuzes moeten worden gemaakt voor het bereiken van optimale waterveiligheid?
2. Toekomst visie: hoe kan Nederland een aantrekkelijke en veilige omgeving blijven waar het goed is om te wonen, te investeren en te recreëren?
3. Uitvoering: hoe moeten de verantwoordelijkheden voor de toekomstige waterveiligheid worden verdeeld?

Er was in het najaar van 2008 opvallend weinig kritiek in de media op het rapport van de Deltacommissie. Alleen de bovengrens voor zeespiegelstijging wekte verbazing. Die was met 120 cm (exclusief bodemdaling) in 2100 veel hoger dan de maximaal 85 cm van het KNMI. Het onderliggende onderzoek van o.a. Pier Vellinga was echter nog niet gepubliceerd. Dat is sinds december 2008 wel het geval.

De adviesrapporten

• Het adviesrapport; samenvatting en de aanbevelingen (PDF) 75,2 Kb
• Het adviesrapport (PDF) 3,56 Mb
• De film bij het advies

Prof.dr. Pavel Kabat van Wageningen Universiteit en Wetenschappelijk Directeur van het Klimaat voor Ruimte programma is een van de auteurs. In de inleiding verwijst de commissie nadrukkelijk naar de ("eerste") Deltacommissie die in 1953 werd opgericht na de Watersnoodramp. Daarmee benadrukt de commissie het belang van een nationale aanpak om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen. Pavel Kabat: "De centrale vraag die wij ons als commissie hebben gesteld is hoe wij ervoor kunnen zorgen dat ons land nog voor vele toekomstige generaties een aantrekkelijke plaats blijft om te wonen, te werken, te recreëren en te investeren. Nederland moet klimaatbestendig worden, veilig tegen overstromingen. Maar het gaat daarbij om meer dan waterveiligheid alleen. Het gaat ook om duurzaamheid, de samenhang tussen veiligheid en wonen en werken, landbouw en natuur, landschap en infrastructuur. En niet te vergeten: de energievoorziening. Wij gaan bij ons advies niet alleen uit van de bedreigingen (wij vinden dat de veiligheid 10 keer zo hoog moet worden, want de huidige normen dateren nog uit de jaren '60 van de vorige eeuw), maar ook van de kansen voor de toekomst, resulterend in een verbetering van de kwaliteit van onze leefomgeving." Lees verder op de Wageningen UR, Alterra website.

De 12 aanvelingen voor de toekomst

1. De huidige veiligheidsniveaus van alle dijken moeten voor 2050 omhoog en ook regelmatig worden geactualiseerd
2. Bij nieuwbouwplannen op ongunstige locaties moet een kosten-batenanalyse de huidige en toekomstige kosten voor alle partijen duidelijk maken
3. Nieuwe activiteiten in buitendijkse gebieden mogen de afvoercapaciteit van rivierwater niet belemmeren
4. Voor de kust van Zeeland, Noord- en Zuid-Holland en de Waddeneilanden wordt de kustveiligheid op peil gehouden met het opspuiten van zand en door zonodig stroomgeulen te verleggen. De zandsuppletie moet zo gebeuren dat de kust de komende eeuw kan aangroeien
5. Het voortbestaan van Waddengebied is niet vanzelfsprekend. Zandsuppleties langs de Noordzeekust dragen bij aan het meegroeien van het Waddengebied met de stijging van de zeespiegel
6. De Oosterscheldekering voldoet aan de eisen; de levensduur ervan moet worden verlengd om rond 2075 de voorziene zeespiegelstijging van een meter op te kunnen vangen
7. De Westerschelde moet open blijven. De veiligheid in het gebied moet worden gewaarborgd door de deltadijken op peil te houden
8. Het Krammer-Volkerak Zoommeer moet met de Grevelingen en wellicht de Oosterschelde worden ingericht voor de tijdelijke berging van rivierwater van Maas en Rijn
9. De programma’s 'Ruimte voor de rivier' en 'Maaswerken' moeten snel worden uitgevoerd
10. Er is nader onderzoek nodig naar een 'afsluitbare open' Rijnmond die veiligheid combineert met zoetwatervoorziening, stedelijke ontwikkeling en natuur. Er moet ruimte komen voor lokale, diepe droogmakerijen
11. Het peil van het IJsselmeer wordt geleidelijk maximaal 1,5 meter verhoogd, waardoor overtollig water lange tijd zonder pompen naar de Waddenzee kan. Het waterpeil in het Markermeer wordt niet verhoogd
12. De politiek-bestuurlijke organisatie moet worden versterkt via de Deltawet. De minister-president leidt een ministeriële stuurgroep en de minister van Financiën dient het Deltafonds (gevuld met onder meer een gedeelte van de aardgasbaten) te beheren

  Meer informatie

• Lees voor meer informatie over het advies op de website van de Deltacommissie
• Bekijk ook het dossier op de website van het NOS Journaal
• KNMI bijdrage met gegevens over zeespiegelstijging, veranderingen in de windcondities boven de Noordzee en neerslagveranderingen
• Dossier Water en Toekomst, Ministerie van Verkeer en Waterstaat