A23 - Klimaatverandering, toenemende verzilting en landbouw in Noord-NL

Het doel van dit project is om voor de regio Noord-Nederland inzicht te krijgen in de risico’s of kansen van de toenemende verzilting van het grondwater door klimaatverandering. De onderzoekers richtten zich daarbij op de landbouwsector in Noord-Nederland.

Drie parallelle onderzoeken zijn uitgevoerd om tot dit inzicht te komen. Ten eerste is het nodig om het proces van verzilting op een landbouwperceel te begrijpen. Hoe erg is het nu al in een droge of een natte periode? Wat zijn de bepalende factoren? Hoe kunnen we de ontwikkeling als gevolg van klimaatverandering voorspellen? Hiervoor hebben onderzoekers een jaar intensief gemeten en gemodelleerd op achttien landbouwpercelen met voor de regio karakteristieke bebouwing, drainage en bodemopbouw. Om van risico’s of kansen te spreken wilden de onderzoekers ook weten hoe de belanghebbenden – agrariërs en waterbeheerders – aankijken tegen verzilting en eventuele adaptieve of mitigerende maatregelen. Deze vraag is onderzocht in een parallel perceptieonderzoek. Tenslotte heeft men informatie nodig over de rendabiliteit van verschillende teelten onder veranderende omstandigheden. Worden zilte teelten rendabel? Tot hoeveel chloride houdt een pootaardappel het uit? Hiervoor is een derde parallelle sociaaleconomische studie uitgezet.

De resultaten van deze drie studies zijn gecombineerd in een syntheserapport. Uit het verziltingsonderzoek blijkt dat al in de huidige situatie in een droog jaar er sprake is van verzilt grondwater (Cl > 2000 mg/l) in de laagst gelegen gebieden. Door klimaatverandering ontstaat toename van kwel en langere droge perioden, waardoor het risicolopend gebied alarmerend groter wordt.

De percepties van de gebruikers zijn divers en laten zien dat informatievoorziening over de werkelijke staat van verzilting belangrijk is. Vrijwel elke belanghebbende beaamt dat verzilting in de toekomst een belangrijke bedreiging vormt voor de landbouw. Slechts een enkeling ziet een kans.
Uit de sociaaleconomische studie volgt dat de processen van schade aan landbouwgewassen slecht begrepen zijn. Een kwantificering van risico is op basis van de huidige kennis niet mogelijk. De onderzoekers betwijfelen of zilte teelt rendabel is onder andere door de geringe afzetmarkt.

Dit project onderschrijft dat verzilting van het grondwater door klimaatverandering een reële ontwikkeling is. De gebruikers en beheerders zien deze ontwikkeling als een gevaar. Succesvolle oplossingsrichtingen lijken in deze regio eerder gericht op het beperken van de schade door verzilting (mitigatie) dan op het zich actief aanpassen aan de nieuwe situatie (adaptief). Uit het veldonderzoek is gebleken dat innovatieve aanpassingen in de drainage zeer kansrijk zijn voor vasthouden van zoetwater en tegenhouden van zout kwelwater. Naast zijn doelmatigheid kan deze aanpak op een breed draagvlak rekenen onder zowel agrariërs als beleidsmedewerkers.

contact | publicaties | projectbeschrijving | rapportage via STOWA site | synthesis report