COM29 - Klimaat in de stedelijke omgeving

In steden zijn de gevolgen van opwarming van de aarde extra voelbaar, omdat de temperaturen er door het zogenoemde Urban Heat Island (UHI) effect veel hoger kunnen zijn dan in het omliggende gebied. Bovendien gaan perioden met hoge temperaturen veelal gepaard met verslechterde luchtkwaliteit en droogte. Dit alles kan grote gevolgen hebben voor de leefbaarheid en de gezondheid van de bevolking in stedelijke gebieden.

In de komende decennia neemt de verstedelijking verder toe. Adaptatiemaatregelen zijn dan ook noodzakelijk om mogelijke nadelige gevolgen van klimaatverandering en verstedelijking te verminderen. De ontwikkeling van effectieve adaptatiestrategieën en -maatregelen vereist kwantificering van (1) de effecten van een toekomstig klimaat en (2) de effecten van beoogde adaptatiemaatregelen op het stedelijk klimaat.

De resolutie van de huidige generatie modellen voor het stadsklimaat maakt deze kwantificering in principe mogelijk. De laatste jaren zijn zulke modellen vooral in landen buiten Nederland in snel tempo verder ontwikkeld. In het project is de bruikbaarheid van twee veelgebruikte modellen voor de Nederlandse situatie (klimaat, typen gebouwen, stadsmorfologie) onderzocht. Een begin is gemaakt met de ontwikkeling van een modelinstrumentarium waarmee toekomstige weersituaties in stedelijke gebieden kunnen worden gesimuleerd. De resultaten vormen de basis voor het huidige onderzoek dat in het kader van thema 4 (Climate Proof Cities) van Kennis voor Klimaat plaatsvindt. In de laatste 35 jaar zijn er in Nederland geen systematische meteorologische waarnemingen in steden uitgevoerd. Datasets die analyses van het stadsklimaat en parameterisatie en validatie van modellen voor de Nederlandse situatie mogelijk maken, ontbreken dan ook. In deze studie is een meetstrategie ontwikkeld om bruikbare gegevens hiervoor te krijgen. Deze meetstrategie vormde het uitgangspunt voor de metingen die in Rotterdam (Kennis voor Klimaat project HSRR05: Hittestress in Rotterdam) en in Arnhem (Future Cities project) zijn uitgevoerd, en voor de huidige metingen die in het kader van thema 4 Climate Proof Cities van Kennis voor Klimaat plaatsvinden.

De gegevens van amateurmeteorologen blijken een waardevolle, betrouwbare informatiebron voor het weer in Nederlandse steden en dorpen te zijn. Analyse van de weergegevens van twintig steden laat zien dat de meeste Nederlandse steden een substantieel UHI-effect (3 tot 7.5°C) hebben dat het sterkst is in de avonduren. De grootte van het effect blijkt in sterke mate af te hangen van de bevolkingsdichtheid op wijkniveau, waarbij Rotterdam het grootste effect laat zien. Resultaten voor het 'thermisch comfort' (een maat samengesteld uit temperatuur, vochtigheid en straling) geven een indicatie dat bij ongeveer de helft van de steden de grens voor hittestress voor meerdere dagen per jaar wordt overschreden.

contact | publicaties | factsheet en consortium | synthesis report