ME03 - Invloed van landgebruik, landgebruikgeschiedenis en management op de koolstofvoorraad in de bodem in Nederland

Koolstofdioxide (CO2) is een belangrijk broeikasgas en maakt deel uit van een omvangrijke cyclus van koolstof door bodem en atmosfeer. Om te voldoen aan de eisen van het Kyoto Protocol is Nederland verplicht jaarlijks de koolstofvoorraad in bodem en bovengrondse en ondergrondse biomassa, te rapporteren. Net als de twee voorgaande projecten, ME01 en ME02 heeft dit project bijgedragen aan het nauwkeuriger inschatten van de broeikasgasuitstoot van Nederland ten behoeve van de rapportages voor onder andere de Europese Unie en VN-organisatie UNFCCC. Dit project heeft gekeken naar uitstoot en vastlegging van koolstof in verschillende vormen van landgebruik.

De koolstofvoorraad in de bodem en strooisellaag is groot, maar goede schattingen ontbreken. De bouwlanden in Nederland stoten een kleine 140.000 ton per jaar uit. In graslanden en bossen wordt per jaar respectievelijk rond de 150.000 en 250.000 ton koolstof per jaar vastgelegd. Het is echter niet duidelijk hoeveel organische stof in de Nederlandse bodem is opgeslagen, en waar die voorraad door beïnvloed wordt.

De in bossen vastgelegde koolstof wordt deels in stabiele biomassa (door bijgroei) en stabiele humus vastgelegd. De onderzoekers hebben gekeken hoe koolstof in de vorm van humus wordt vastgelegd op en in de minerale bovengrond en wat het effect is van verschillende boomsoorten op deze vastlegging. Daarnaast is onderzocht welke invloed de landgebruiksgeschiedenis heeft op de koolstofvoorraad. Met beide factoren moet rekening gehouden worden bij rapportages over de Nederlandse koolstofvoorraad.

Ook blijkt agrarisch bodemgebruik van invloed te zijn op de koolstofcyclus. Aan de hand van enkele simulaties zijn de gevolgen van bedrijfsmatige keuzen voor een melkveehouderij en een akkerbouwbedrijf voor de balans van koolstof en broeikasgassen doorgerekend. Onderzoekers vonden onder andere dat hoe meer melk per koe geproduceerd wordt, hoe minder broeikasgassen per liter melk worden uitgestoten. De opslag van koolstof wordt ook verhoogd door de productiviteit van het gras te verbeteren. Uit deze resultaten blijkt dat de efficiëntie in termen van broeikasgasemissies in Nederland al vrij optimaal is. Elders, bijvoorbeeld in Oost-Europa is nog veel winst te behalen.

In dit project zijn steekproefstrategieën voor koolstofinventarisaties ontwikkeld die eenvoudig toegepast kunnen worden en zijn adviezen gegeven hoe deze bij de nationale Emissieregistratie ingevoerd kunnen worden.

contact | publicaties | factsheet en consortium | artikel | synthese rapport