Achtergrondinformatie thema Waterveiligheid op nationaal en regionaal niveau

Waterveiligheid staat in het laag gelegen Nederland van oudsher hoog op de agenda. De afgelopen eeuwen zijn een goede waterbouwtechnische infrastructuur en een efficiënt waterbeheer ontwikkeld om ons land tegen hoogwater te beschermen. Klimaatverandering en de daarmee samenhangende versnelde zeespiegelstijging, extremen in zomerneerslag en hogere afvoeren van de rivieren Rijn en Maas leiden echter tot nieuwe opgaven in de bescherming tegen hoogwater. De tweede Deltacommissie heeft in 2008 een aantal aanbevelingen gedaan voor de bescherming tegen hoogwater en het aanpassen aan de effecten van klimaatverandering op de waterhuishouding op regionaal en nationaal niveau. Er ligt een belangrijke uitdaging om ons dichtbevolkte en laaggelegen land tijdig aan de (deels nog  onzekere) effecten van klimaatverandering aan te passen en om te gaan met de risico’s. 

Kennis voor Klimaat
Kennis voor Klimaat richt zich op basis van de vragen uit de hotspots vooral op de ontwikkeling van additionele en verdiepende kennis met betrekking tot adaptatiemaatregelen. Daarbij moeten de te nemen maatregelen voor de waterveiligheid voldoende duurzaam en robuust zijn om weerstand te bieden aan de onzekerheid in de te verwachten klimaateffecten. Ruimte voor oplossingsrichtingen is schaars in het dichtbevolkte en dichtbebouwde Nederland. Adaptatiemaatregelen zijn daarom nauw verweven met de ruimtelijke inrichting en er zal rekening gehouden moeten worden met de specifieke omstandigheden en de belangen en functies die voor elke locatie gelden. Gezocht moet worden naar duurzame en locatiespecifieke maatregelen die gericht zijn op het verbinden van blauwe, groene en rode functies. Zo kunnen bijvoorbeeld natuurlijke processen worden benut om waterveiligheid te vergroten. Wellicht kunnen we leren van de wijze waarop andere landen omgaan met de effecten van klimaatverandering op waterveiligheid en de maatregelen die zij nemen.

De kennisontwikkeling binnen dit thema is gericht op handelingsperspectieven waarbij met name het verdiepen van het concept robuustheid in functionele, milieutechnische, economische en sociale zin belangrijk is.

Hoofdvragen Kennis voor Klimaat:

• Welke adaptatiemaatregelen met betrekking tot waterveiligheid zijn voldoende robuust om weerstand te bieden tegen mogelijke effecten van klimaatverandering?
• Welke mogelijkheden zijn er om de waterveiligheidsfunctie van een nieuw type klimaatrobuuste dijken (waaronder brede dijken) te combineren met andere functies (natuur, wonen, recreatie, infrastructuur et cetera)?
• Welke kansen bieden natuurlijke klimaatbuffers voor de waterveiligheid?
• Wat zijn de mogelijkheden en beperkingen van flexibele waterkerende kunstwerken?
• Hoe effectief zijn deze handelingsperspectieven in relatie tot de regionale en landelijke veiligheidrisico’s? In hoeverre kunnen gevolgbeperkende maatregelen een bijdrage leveren
  aan reductie van risico’s?
• Wat kan Nederland leren van de wijze waarop in andere landen wordt omgegaan met deze problematiek?

Kennis voor Klimaat voert momenteel onderzoek uit met het Consortium on Climate-proof flood risk management.

Klimaat voor Ruimte
Klimaat voor Ruimte heeft een aantal onderzoekprojecten uitgevoerd binnen het thema Waterveiligheid op nationaal en regionaal niveau. Bekijk daarvoor een overzicht met projecten. 

In het adaptatieproject Financiële arrangementen voor rampschade bij klimaatverandering (A9) zijn adaptatiestrategieën ontwikkeld en geëvalueerd, die gebaseerd zijn op de verzekering tegen het risico en de schade door extreem weer in Nederland. Onderzocht is hoe zulke strategieën complementair aan en consistent met maatregelen in het waterbeheer gemaakt kunnen worden. Het project richtte zich op methodes om risico’s zowel geografisch als over verschillende publieke en private sectoren te spreiden.

Een ander adaptatieproject is Aandacht voor Veiligheid (A13) dat als doel had een Discussie Ondersteunend Systeem (DOS) te ontwikkelen, waarmee de bestendigheid van het veiligheidsbeleid voor de komende 15-20 jaar geanalyseerd kan worden tegen veranderingen op de lange termijn (50-100 jaar). Op grond van deze analyse zijn nieuwe veiligheidsperspectieven ontworpen.