Hotspot Klimaat en Landbouw Noord Nederland - KvR A21

Nog niet de verzilting van de bodem, maar droogte, plensbuien, plantziekten en dierplagen zijn de zorgen van de landbouwsector in Noord-Nederland als het gaat om klimaatverandering. Dat blijkt uit interdisciplinaire bijeenkomsten waarin boeren, provincies en waterschappen hun vragen op klimaatgebied voorleggen aan onderzoekers van Alterra en PRI. Dit vraaggericht onderzoek uit het programma Klimaat voor Ruimte leidt tot verrassende inzichten en aanpassingsstrategieën.

Hotspot Klimaat en Landbouw Noord Nederland is een onderzoek naar de ontwikkelingskansen voor de agrarische sector in die regio in verband met de klimaatverandering.

Onderzoeksvragen zijn:

• Wat zijn de belangrijkste kansen en bedreigingen?
• Heeft de sector voldoende kracht om te reageren?
• Wat zijn de ruimtelijke gevolgen hiervan?
• Welke maatregelen kunnen overheden nemen?
• Wat zijn per regio of sector goede samenhangende actieplannen?

Klimaatbestendige stallen
Het onderzoek is vraaggestuurd, dat wil zeggen dat onder begeleiding van LTO-Noord en Grontmij ondernemers in de agrarische sector, waterschappen en provincies in gesprek gaan met onderzoekers van kennisinstituten als Alterra en PRI om de praktische vragen over klimaatverandering te beantwoorden.

Projectleider Peter Prins van LTO-Noord vertelt dat in de bijeenkomsten tot nu toe vooral is ingezoomd op thema’s als water, bodem en ziekten en plagen.

Bewustwording
Naast bewustwording van de klimaatverandering komen strategieën aan de orde om water langer vast te houden of versneld af te voeren, de bodemstructuur te verbeteren, ziekten te voorkomen en plagen te bestrijden. Over de laatste twee is bij een werkbezoek naar Italië veel kennis opgedaan. Ook het anticiperen op de toekomst, bijvoorbeeld bij de bouw van nieuwe klimaatbestendige stallen, krijgt de aandacht.
 
Hittestress
Het grootste probleem is tot nu toe de droogte gebleken. Hoe overbrug je een lange periode met weinig neerslag en hitte? Vooral de aardappelteelt heeft te lijden gehad van de zogenaamde hittestress. Er is gezocht naar oplossingen als druppelirrigatie, schaduwnetten en verneveling. Ook selecteren op soorten die beter hittebestendig zijn is een optie. Verrassend is dat de meest haalbare oplossing de teeltwijze in Mexico is waar ze aardappels in ruggen van vier rijen breed poten in plaats van in enkele rijen. Elke plant creëert zo schaduw voor de buurman. “Het grappige is dat de extra brede Mexicaanse rooimachines in Friesland ontwikkeld bleken te zijn”, aldus Prins.

Verzilting
Het onderzoek zal zich de komende tijd verfijnen en zich gaan toespitsen op acht deelgebieden, omdat de hoger gelegen zandgronden nu eenmaal andere problemen kennen dan het zeekleigebied. Naar verwachting zal dan de rol van de deelnemende waterschappen ook groter worden. Met de voorspelde verzilting van de kustgebieden valt het tot nu toe erg mee. Volgens Prins komt dat doordat het even duurt  voordat het zout op wortelniveau is aangeland. Maar vanwege de stijgende zeespiegel zal daarvoor op termijn een oplossing gevonden moeten worden.

contact | publicaties | eindrapport fase 2