Klimaateffectatlas voor landelijk gebruik - KvR COM27

Kunnen we hier bouwen zonder overstromingsgevaar? Wat zijn de gevolgen van extremere weersomstandigheden voor de bloembollenteelt of is dit wel een geschikte plaats voor 'nieuwe' natuur? De ontwikkelde digitale klimaatatlas biedt handvaten om dit soort vragen te beantwoorden.

De atlas is een landelijke voortzetting en precisering van de provinciale schetsboeken waarin de effecten van de klimaatverandering per regio in beeld zijn gebracht. Een belangrijk onderdeel is het Geoportaal, een website met veel kaartmateriaal waar iedereen met klimaatvragen op kan inloggen. Op de kaarten is uitgewerkt wat de effecten zijn van vier klimaatscenario’s op aspecten als:

• overstromingsgevaar
• droogte
• verzilting
• extreme temperaturen
• wateroverlast

Projectleider Hasse Goosen van Alterra schat in dat verdroging en verzilting de opkomende problemen zijn daar waar de aandacht tot op heden vooral ging naar wateroverlast en het overstromingsgevaar. "Wat dat laatste betreft zijn onze veiligheidsnormen erg hoog. Ter vergelijking: New Orleans ging uit van een overstromingsrisico van ongeveer eens in de vijftig jaar terwijl wij in dichtbebouwde gebieden in Nederland de norm op eens in de 10.000 jaar hebben gesteld."

Volgens de scenario’s kunnen de zomers flink droger worden. Doordat inlaatpunten verzilten wordt de aanvoer van zoetwater bemoeilijkt wat gevolgen heeft voor landbouw en natuur. Bepaalde gebieden zoals de Veluwe verdrogen. "Je kunt je afvragen hoe erg het is dat droge natuurtypen droger worden. Beleidsmakers moeten aangeven wat voor hen belangrijk is. Wij proberen dan geschikte effectkaarten te maken."

Prioriteit voor natuur, landbouw en ruimtebeleid
Samen met de provincies werkt het consortium van kennisinstituten dat zich verzamelt heeft rondom de klimaatatlas aan vragen als:

• Zijn de doelstellingen van Natura 2000 houdbaar?
• Welke gevolgen heeft de klimaatverandering voor de landbouw?
• Waarmee moeten beleidsmakers rekening houden bij het opstellen van structuurvisies (voorheen streekplannen)?

De bedoeling is om kennis aan te dragen waarmee beleidsmakers hun plannen kunnen aanpassen aan het veranderende klimaat. Belangrijk bij deze zogenaamde adaptatiemaatregelen is de landsdekkende hydrologische onderlegger waarin de klimaatatlas ook gaat voorzien. Hierin zijn alle wateren en stromen in ons land opgenomen. Het effect van bijvoorbeeld zoetwateraanvoer in kustgebieden om de verzilting tegen te gaan wordt hierop zichtbaar.

Tulpen en aardappels als signaalgewas
Wat de landbouw betreft is er per provincie een zogenaamd signaalgewas aangewezen
dat belangrijk is voor de betreffende regio. Komende tijd wordt onderzocht wat de effecten van de klimaatverandering voor dat gewas zijn en welke maatregelen eventueel kunnen worden genomen. Als signaalgewassen zijn aangewezen:

• Noord-Holland: (tulpen)bollen
• Overijssel: gras/consumptieaardappel
• Noord-Brabant: suikerbiet en zaaiui

Atlas in beweging
Omdat zowel de klimaatscenario’s als de vragen die beleidsmakers ontwikkelen aan veranderingen onderhevig zijn, zal een breed consortium van kennisinstituten de  komende jaren blijven werken aan de klimaatatlas die in opdracht van de samenwerkende provincies (IPO) is gemaakt om publiek en beleidsmakers op zowel rijks-, provincie- en gemeenteniveau van dienst te zijn.  

Bekijk de publicaties van COM27.