De Natuurkalender - KvR COM06

De Natuurkalender heeft een uitgebreid fenologisch monitoring programma opgezet. Hierin zijn 227 soorten planten en dieren en 387 fenofasen (ontwikkelingsstadia) opgenomen. Eind 2008 stonden er ruim 7.000 vrijwilligers geregistreerd als waarnemer van De Natuurkalender. Tezamen hebben ze in de periode 2004 tot en met 2008 ruim 90.000 waarnemingen verzameld. De Natuurkalender heeft ook aan het licht gebracht dat Nederland een rijke historie heeft wat betreft het verzamelen van fenologische waarnemingen, vooral op het gebied van planten. Diverse historische waarnemingsreeksen zijn opgespoord, gedigitaliseerd en (ten dele) geanalyseerd. Dit resulteerde in meer dan 170.000 historische fenologische waarnemingen vanaf het jaar 1860. De historische gegevens vormen een belangrijke referentie voor de huidige waarnemingen.

Door historische fenologische waarnemingen en weerdata gezamenlijk te analyseren zijn verwachtingsmodellen gemaakt. Door middel van deze modellen wordt op basis van waargenomen weersomstandigheden en de weersverwachtingen een verwachting gemaakt van wanneer vlinders en libellen gaan vliegen of wanneer planten in bloei of blad komen. De verwachtingen worden elke nacht automatisch aangepast op basis van de laatste tiendaagse weersverwachtingen en worden weergegeven op de website. De verzamelde waarnemingen, dienen als basis voor het onderzoek naar de relatie tussen timing van fenologische processen en het klimaat, en om te bepalen hoe de fenologische veranderingen de natuur en diverse sectoren in de samenleving beïnvloeden.

De website www.natuurkalender.nl speelt een centrale rol in het programma. De site heeft zich in de afgelopen jaren ontwikkeld tot een interactief informatiesysteem en bestaat inmiddels uit honderden pagina’s. Communicatie is een kernactiviteit van De Natuurkalender. Naast het VARA radioprogramma Vroege Vogels waren diverse media de grootste gebruikers van de resultaten van het programma. De Natuurkalender speelt ook een belangrijke rol in de monitoring van tekenbeten en van pollen ten behoeve van hooikoortspatienten. Naast het grote aantal activiteiten op nationaal niveau is De Natuurkalender ook internationaal actief geweest. De Natuurkalender participeerde bijvoorbeeld in twee Europese COST programma’s. Daarnaast beschikt De Natuurkalender over een eigen educatieprogramma dat is ondergebracht bij het internationale GLOBE programma (Global Learning and Observations to Benefit the Environment). Voor het basis- en middelbaar onderwijs zijn onderwijsmodules ontwikkeld.

Realisatie mijlpalen
De mijlpalen zijn met succes behaald. Arnold van Vliet is in 2008 op dit project gepromoveerd met het proefschrift ‘Monitoring, analysing, forecasting and communicating phenological Changes’ (Wageningen University, 2008). Gedurende de projectperiode zijn meer dan 40 (populair) wetenschappelijke publicaties verschenen.

Eindproducten:
- Eindrapport: van Vliet, A.J.H., W.A. Bron, S. Mulder, 2009. De Natuurkalender 2004 – 2008. Stichting voor Duurzame Ontwikkeling, Leerstoelgroep Milieusysteemanalyse Wageningen University. Pp 103.
- Proefschrift: Van Vliet, A. J. H. (2008). Monitoring, analysing, forecasting and communicating phonological changes. Wageningen University, Wageningen. PhD: 177.
- Website www.natuurkalender.nl

Contact | publicaties | projectbeschrijving